W dniu 25.06.2026 r. udaliśmy się do Pałacu Czartoryskich w Puławach. Przemieszczając się po pomieszczeniach pałacowych podziwialiśmy zbiory muzealne, które gromadziła Księżna Izabella. Z wielką uwagą i ciekawością przysłuchiwaliśmy się informacjom, opowiadanym przez przewodnika o historii Pałacu i Rodzinie Czartoryskich. To właśnie w pałacu Czartoryskich w Puławach powstało pierwsze muzeum narodowe na ziemiach polskich. To tu, na przełomie XVIII i XIX wieku był jeden z ważniejszych ośrodków życia politycznego, społecznego i kulturalnego kraju. To o Puławach mówiono „Polskie Ateny”. Największy rozkwit rezydencji przypadł na koniec XVIII w., kiedy zamieszkał w nim książę Adam Czartoryski z małżonką Izabelą. Na ich zaproszenie przybywali do Puław znani literaci, muzycy, intelektualiści, artyści. Jednak w 1794 roku rezydencja została zniszczona przez wojska rosyjskie. Po tym wydarzeniu, Czartoryscy podejmują decyzję o odbudowie Pałacu w stylu klasycystycznym oraz o wytyczeniu ogrodu w formie parku krajobrazowego wraz z budową pawilonów ogrodowych.
Obecnie, w Pałacu mieści się muzeum z niedużą kolekcją dzieł sztuki, zgromadzoną przez Czartoryskich. Zobaczyliśmy również przedmioty codziennego użytku oraz pamiątki rodzinne, m.in. gałązkę cedru, posadzonego przy grobie Jerzego Waszyngtona.Wystawa urządzona w sześciu pomieszczeniach nie przytłacza i można spokojnie przyjrzeć się eksponatom.
Po zwiedzaniu Pałacu przespacerowaliśmy się po parku, podziwiając Świątynię Sybilli i Domek Gotycki. Park zajmuje 18 ha powierzchni, alejki zaprowadziły nas do Świątyni Sybilli i Domku Gotyckiego. Świątynia Sybilli to budowla w kształcie rotundy z kolumnami i lwami po bokach. To właśnie tutaj księżna Izabela urządziła pierwsze muzeum w Polsce. U góry widnieje napis „Przeszłość przyszłości”, który dobrze oddaje funkcję budynku. Domek Gotycki znajduje się blisko Świątyni Sybilli i również został wybudowany z myślą o przeznaczeniu na muzeum. Nie tylko wnętrza przewidziano na wystawy, ale w ściany zewnętrzne wmurowano fragmenty rzeźb i płyt. Z innych parkowych budynków warto zwrócić uwagę na Bramę Rzymską, Altanę Chińską, schody angielskie, Kościół Wniebowzięcia NMP, Dom Aleksandryjski.
Puławy – największe nadwiślańskie miasto między Krakowem a Warszawą, dziś kojarzy się głównie z dwoma podmiotami: Grupą Azoty i rodziną Czartoryskich.
Tekst; foto: Agnieszka i Mieczysław Gierczakowie
